Przedawnienie roszczenia o zachowek

19/11/2016

Zgodnie z treścią przepisu art. 1007 § 1 i 2 kodeksu cywilnego, wszystkie roszczenia związane z zachowkiem, tj.:

  • roszczenie o zachowek,
  • roszczenie o uzupełnienie zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny,
  • roszczenie o redukcję zapisów i poleceń

są roszczeniami majątkowymi, a zatem stosownie do ogólnej zasady wyrażonej w art. 117 § 1 kodeksu cywilnego ulegają przedawnieniu.

Termin przedawnienia roszczeń wynosi pięć lat od ogłoszenia testamentu. Do roszczeń, o których mowa w art. 1007, powstałych przed dniem wejścia w życie noweli z 18 marca 2011 r. (tj. przed 23 października 2011 r.) i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepisy tego artykułu w brzmieniu nadanym ustawą z 18 marca 2011 r. (Dz.U. Nr 85, poz. 458).

W praktyce przepisy o przedawnieniu zachowku w Kodeksie cywilnym są źródłem wielu wątpliwości, które coraz częściej wykazują niedoskonałość unormowania. Brak przejrzystości w ujęciu tak podstawowej kwestii jak początek biegu terminu przedawnienia czy też w przypadku, gdy uprawniony do zachowku nie wiedział o ogłoszeniu testamentu prowadzi do licznych sporów.

Jestem zdania, iż w pewnych sytuacjach nie do pogodzenia z ogólnymi zasadami regulującymi instytucję przedawnienia i celem zachowku, a także z zasadami słuszności, byłoby przyjęcie, że wymagalność roszczenia o zachowek powstaje w dniu ogłoszenia testamentu. W szczególnych okolicznościach zarzut przedawnienia może stanowić nadużycie prawa (art. 5 kodeksu cywilnego).

Każdy przypadek przedawnienia roszczenia o zachowek należy oceniać indywidualnie w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego. Konieczne może okazać się uzyskanie porady prawnej u adwokata albo radcy prawnego.