Jaka jest różnica pomiędzy zadatkiem a zaliczką?

19/11/2016

Zaliczka i zadatek stanowią jedne z dodatkowych zastrzeżeń umownych, których celem jest zabezpieczenie interesu jednej lub obu stron kontraktu.

ZADATEK

Czym jest zadatek?
Przez zadatek należy zatem rozumieć pewną sumę pieniędzy (forma pieniężna zadatku) lub rzecz (forma rzeczowa zadatku) daną przy zawarciu umowy. Skuteczność zastrzeżenia zadatku zależy od jego fizycznego wręczenia drugiej stronie.

Jakie są skutki wręczenia zadatku?
Skutki dania zadatku mogą być różne. Decydujące znaczenie ma umowa łącząca strony albo ustalony zwyczaj. Jeżeli na podstawie umowy albo zwyczaju nie można ustalić jakie znaczenie ma zadatek, to wtedy zastosowanie znajduje przepis art. 394 kodeksu cywilnego. Stanowi on, że zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron, druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej. Oznacza to, że w razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet wynagrodzenia, natomiast w razie niewykonania umowy (w zależności od osoby, która nie wywiązała się ze swojego zobowiązania) skutki są dwojakiego rodzaju:
a) przepadek kwoty zadatku (jeśli strona, która uiściła zadatek nie wykonuje zobowiązania),
b) prawo do żądania podwójnej wartości zadatku (gdy to strona przyjmująca zadatek nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań).

Jakie są funkcje zadatku? 
Zadatek pełni następujące funkcje:
– funkcja rozliczeniowa (w razie wykonania umowy podlega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która je dała),
– funkcja gwarancyjna (przepadek zadatku w razie niewykonania umowy).

ZALICZKA

Czym jest zaliczka?
Zaliczka nie została w bezpośredni sposób uregulowana w kodeksie cywilnym. Zwyczajowo jednak przyjmuje się, że przez zaliczkę należy rozumieć pewną sumę pieniędzy uiszczaną przy zawieraniu umowy na poczet przyszłej należności.

Jakie są skutki wręczenia zaliczki?
W przypadku prawidłowego wykonania umowy zaliczka jest zaliczana na poczet ceny (lub wynagrodzenia). W takim przypadku jej skutki nie różnią niczym od zadatku.
W przypadku prawidłowego wykonania umowy zaliczka jest zaliczana na poczet ceny (lub wynagrodzenia). W takim przypadku jej skutki nie różnią niczym od zadatku.
Dla określenia konsekwencji w przypadku niewykonania umowy  pomocniczo sięga się do art. 494 kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem taka osoba zobowiązana jest do zwrotu drugiej stronie wszystkiego co otrzymała na mocy umowy, jak również i sama może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również i naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.

Zaliczka sama w sobie nie uprawnia więc do żadnej formy rekompensaty za niewywiązanie się z umowy przez drugą stronę, która to jest jedynie zobowiązana do zwrotu przedmiotu zaliczki w niezmienionej wysokości. Odszkodowania za poniesioną w wyniku tego szkodę możemy dochodzić wyłącznie na zasadach ogólnych. Zaliczka, w odróżnieniu do zadatku, nie uprawnia również do odstąpienia od umowy w przypadku jej niewykonania przez drugą stronę bez wyznaczania dodatkowego terminu do wykonania zobowiązania.

Jakie są funkcje zaliczki?
Zaliczka pełni jedynie funkcję rozliczeniową, a więc w razie wykonania umowy podlega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która je dała.

W razie wątpliwości dobrze jest skonsultować sprawę o zabezpieczenie spadku z adwokatem lub radcą prawnym.