W dzisiejszych czasach, dyrektorzy szkół stają przed wieloma wyzwaniami w zakresie edukacji, ale też i demoralizacji uczniów. Jednym z istotnych aspektów ich pracy jest stosowanie środków oddziaływania wychowawczego wobec nieletnich. W mojej praktyce adwokackiej dostrzegam iż dyrektorzy szkół co raz chętniej sięgają po taki sposób reakcji. I moim zdaniem bardzo dobrze, że tak się dzieje. Nie każda sprawa wymaga od razu reakcji sądu rodzinnego i przeprowadzania żmudnej i nie komfortowej procedury dla nieletniego i jego rodziców. W artykule tym omówimy, jakie są te środki, w jakich sytuacjach mogą być stosowane oraz jakie przepisy prawne regulują ich zastosowanie.
Podstawy prawne
Zasady stosowania środków oddziaływania wychowawczego przez dyrektorów szkół wobec nieletnich regulowane są w szczególności przez ustawę z dnia 9 czerwca 2022r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich.
Przesłanki dotyczące stosowania przez dyrektora środków oddziaływania wychowawczego
Przesłanki można podzielić na dwie kategorie, czyli przesłanki pozytywne (czyli takie które muszą wystąpić) oraz przesłanki negatywne (czyli takie, które nie mogą zaistnieć).
Przesłanki pozytywnymi są:
- wykazywanie przez nieletniego drobniejszych przejawów demoralizacji lub dopuszczenie się stosunkowo błahego czynu karalnego,
- przejaw demoralizacji lub popełnienie czynu karalnego miało miejsce na terenie szkoły lub w związku z realizacją obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki,
- konieczna jest zgoda rodziców albo opiekunów prawnych nieletniego oraz samego nieletniego na stosowanie środków.
Przesłanką negatywną jest to iż:
- nieletni dopuścił się czynu zabronionego wyczerpującego znamiona przestępstwa ściganego z urzędu lub przestępstwa skarbowego.
Rodzaje środków oddziaływania wychowawczego
Środki oddziaływania wychowawczego można podzielić na kilka kategorii, w zależności od ich celu i intensywności:
- pouczenie,
- ostrzeżenie ustne albo pisemne,
- zobowiązanie do przeproszenia pokrzywdzonego,
- zobowiązanie do przywrócenia stanu poprzedniego,
- zobowiązanie do wykonania określonych prac porządkowych na rzecz szkoły.
Procedury stosowania środków oddziaływania wychowawczego
Stosowanie środków oddziaływania wychowawczego wymaga przestrzegania określonych procedur. Przede wszystkim:
- Każde działanie powinno być poprzedzone dokładną analizą sytuacji i oceną, czy zastosowany środek będzie adekwatny do przewinienia. Dyrektor szkoły musi działać zgodnie z zasadami sprawiedliwości i proporcjonalności, uwzględniając przy tym dobro ucznia.
- Ważnym elementem procedury jest również komunikacja z rodzicami lub opiekunami prawnymi ucznia. Dyrektor szkoły powinien poinformować ich o planowanych działaniach i uzyskać ich zgodę, a także zgodę samego nieletniego. W przypadku braku takiej zgody, dyrektor szkoły najprawdopodobniej skieruje sprawę do sądu rodzinnego lub poprzestanie jedynie na zastosowaniu kar przewidzianych w statucie szkoły.
- Stosowanie przez dyrektora szkoły środków oddziaływania wychowawczego daje możliwość szybkiej reakcji na drobniejsze przejawy demoralizacji nieletniego czy też błahe czyny karalne.
- Należy podkreślić iż zastosowanie wobec nieletniego środka oddziaływania wychowawczego nie wyłącza zastosowania wobec nieletniego kary określonej w statucie danej szkoły.
Warto odnotować też, że jeżeli dyrektor szkoły zastosował wobec nieletniego środek, to sąd rodzinny może nawet umorzyć postępowanie wszczęte przed sądem rodzinnym. Każdorazowo warto zatem rozważyć czy nie bardziej opłacalne wychowawczo dla nieletniego byłoby przyjęcia środka nałożonego przez dyrektora niż kierowanie sprawy do sądu rodzinnego.
Podsumowanie
Stosowanie środków oddziaływania wychowawczego przez dyrektorów szkół jest niezwykle ważnym elementem zapewnienia bezpiecznego i sprzyjającego nauce środowiska. Wymaga to jednak odpowiedzialnego i zgodnego z przepisami prawa podejścia, które uwzględnia dobro uczniów oraz dba o ich rozwój i bezpieczeństwo. Właściwie dobrane i zastosowane środki mogą znacząco wpłynąć na poprawę sytuacji w szkole oraz na zatrzymania procesu demoralizacji nieletniego.
Jako doświadczony adwokat w sprawach nieletnich zachęcam do kontaktu, aby indywidualnie ocenić sytuację w której znajduje się Państwa dziecko.
Zawód adwokata wykonuję od 2010 roku. Specjalizuję się w pomocy prawnej na rzecz osób fizycznych w zakresie spraw spadkowych, spraw rodzinnych, spraw nieletnich oraz spraw zadłużeniowych. Świadczyłem pomoc prawną na rzecz ponad 1 500 Klientów, występowałem przed sądami w ponad 3 000 rozpraw sądowych i posiedzeń sądowych oraz udzieliłem kilku tysięcy porad prawnych. Brałem również aktywny udział w negocjacjach prowadzonych z przeciwnikami procesowymi, ich pełnomocnikami, a także wierzycielami i firmami windykacyjnymi.
Zapraszam do kontaktu:
Tel: 512 567 580
E-mail: przemyslaw.kopko@adwokatura.pl