Wielu klientów naszej kancelarii adwokackiej w Warszawie pyta: “Z czego właściwie składa się spadek? Co możemy podzielić, a czego nie?”. To fundamentalne pytania, które pojawiają się przy planowaniu działu spadku. W tym artykule wyjaśniamy, czym jest majątek spadkowy, jakie aktywa podlegają podziałowi, a także na co zwrócić uwagę, gdy istnieją wątpliwości co do składników majątku.
Co to jest majątek spadkowy?
Majątek spadkowy to ogół praw majątkowych, które należały do spadkodawcy w chwili jego śmierci i które nie wygasają z chwilą śmierci.
Do spadku należą przede wszystkim:
- nieruchomości (np. dom, mieszkanie, działka),
- ruchomości (np. samochód, biżuteria, dzieła sztuki, wyposażenie domu),
- środki finansowe (np. pieniądze na koncie bankowym, akcje, obligacje),
- wierzytelności (np. niezapłacone pożyczki udzielone przez spadkodawcę),
- udziały w spółkach (jeśli statut spółki nie stanowi inaczej).
Do spadku nie należą m.in.:
- prawa ściśle związane z osobą zmarłego (np. użytkowanie, alimenty należne zmarłemu, prawa autorskie osobiste),
- środki z polis ubezpieczeniowych, jeśli zostały wypłacone wskazanym osobom,
- przedmioty należące do innych osób, choćby znajdowały się w mieszkaniu spadkodawcy.
Jak ustalić skład majątku spadkowego?
Ustalenie składu spadku to kluczowy etap w każdym postępowaniu działowym. Można to zrobić m.in.:
- Na podstawie dokumentów – aktów własności, umów, potwierdzeń sald bankowych, rejestrów pojazdów, wycen.
- Na podstawie zeznań stron – w razie sporu sąd może ocenić wiarygodność twierdzeń uczestników.
- Poprzez biegłych – sąd może powołać biegłego w celu ustalenia wartości nieruchomości lub ruchomości.
W razie wątpliwości, czy dany przedmiot należy do spadku, sąd rozstrzyga tę kwestię w ramach postępowania działowego (na podstawie art. 685 KPC).
Co zrobić, jeśli ktoś ukrywa składniki majątku?
To częsty problem. Jeśli istnieje podejrzenie, że jeden ze spadkobierców przejął składniki spadku bez wiedzy innych lub nie ujawnia ich przed sądem:
- warto zawnioskować o wezwanie do złożenia wyjaśnień,
- można domagać się rozliczenia pobranych pożytków i nakładów (art. 686 KPC),
- sąd może także ustalić, że określony przedmiot należy do spadku mimo sprzeciwu jednego z uczestników.
W skrajnych przypadkach można rozważyć pozew o bezpodstawne wzbogacenie lub naruszenie współposiadania – ale to już oddzielne postępowanie.
FAQ – najczęstsze pytania
Czy do spadku należą długi?
Tak. Spadkobiercy dziedziczą nie tylko aktywa, ale i zobowiązania. Można jednak ograniczyć odpowiedzialność za długi przez przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Co z rzeczami, które spadkodawca tylko przechowywał?
Nie wchodzą do spadku – należą do właściciela. Trzeba jednak to udowodnić.
Czy można podzielić tylko część majątku?
Tak, w niektórych przypadkach dopuszczalny jest częściowy dział spadku – np. tylko jednej nieruchomości. Pisaliśmy o tym w osobnym artykule.
Czy można sprawdzić stan konta bankowego zmarłego?
Tak, sąd może wezwać bank do ujawnienia salda na dzień śmierci spadkodawcy.
Co z darowiznami dokonanymi za życia?
Mogą podlegać zaliczeniu na schedę spadkową. To osobna kwestia, która często wywołuje spory w postępowaniu działowym.
Zawód adwokata wykonuję od 2010 roku. Specjalizuję się w pomocy prawnej na rzecz osób fizycznych w zakresie spraw spadkowych, spraw rodzinnych, spraw nieletnich oraz spraw zadłużeniowych. Świadczyłem pomoc prawną na rzecz ponad 1 500 Klientów, występowałem przed sądami w ponad 3 000 rozpraw sądowych i posiedzeń sądowych oraz udzieliłem kilku tysięcy porad prawnych. Brałem również aktywny udział w negocjacjach prowadzonych z przeciwnikami procesowymi, ich pełnomocnikami, a także wierzycielami i firmami windykacyjnymi.
Zapraszam do kontaktu:
Tel: 512 567 580
E-mail: przemyslaw.kopko@adwokatura.pl