W sprawach o unieważnienie testamentu z powodu wyłączenia świadomości lub swobody testatora (art. 945 § 1 pkt 1 KC) miejsce sporządzenia testamentu bywa kluczową okolicznością. Choć na pierwszy rzut oka może wydawać się drugorzędne, często dostarcza sądowi istotnych informacji o stanie psychicznym spadkodawcy, jego podatności na wpływ otoczenia oraz ewentualnych manipulacjach.
Miejsce jako źródło informacji o sytuacji testatora
Analiza miejsca sporządzenia testamentu służy rekonstrukcji kontekstu, w jakim doszło do wyrażenia ostatniej woli. Przykładowo:
- testament sporządzony w mieszkaniu osoby powołanej do spadku może budzić podejrzenia o presję lub sugestię,
- testament spisany w szpitalu – pytania o stan zdrowia, przyjmowane leki i świadomość pacjenta,
- testament notarialny – co do zasady daje silniejsze domniemanie ważności, ale nie chroni bezwzględnie przed błędem.
Czy testament notarialny zawsze jest bezpieczny?
Nie. W orzecznictwie uznaje się, że nawet notariusz – działając w dobrej wierze – może nie rozpoznać zaburzeń psychicznych testatora, zwłaszcza jeśli objawy są subtelne, a rozmowa krótka. Notariusz nie jest lekarzem. Jeżeli testament notarialny został sporządzony mimo trwającej choroby otępiennej, psychozy lub silnego wpływu farmakoterapii, może zostać uznany za nieważny.
Przykład z orzecznictwa
W jednej ze spraw (SO Słupsk, IV Ca 45/13) sąd unieważnił testament notarialny sporządzony przez starszą kobietę w stanie zaawansowanego zespołu otępiennego. Choć testatorka poprawnie mówiła i logicznie się wypowiadała, była krótko przed wizytą u notariusza na wizycie neurologicznej i przyjmowała lek poprawiający mowę. To sprawiło, że została uznana za zdolną do testowania, mimo że jej zdolność oceny sytuacji była faktycznie zniesiona. Sąd oparł się na opinii biegłych i uznał, że testament został sporządzony w stanie wyłączającym swobodne powzięcie decyzji.
FAQ
Czy miejsce sporządzenia testamentu ma znaczenie dla sądu?
Tak – miejsce może wskazywać na warunki, w jakich testator podejmował decyzję, i na możliwość wpływu otoczenia.
Czy testament notarialny zawsze jest ważny?
Nie. Jeżeli testator był w stanie wyłączającym świadomość lub swobodę, to nawet testament notarialny może być uznany za nieważny.
Jak udowodnić, że notariusz nie rozpoznał stanu testatora?
Poprzez opinię biegłego psychiatry, dokumentację medyczną i zeznania świadków.
Zawód adwokata wykonuję od 2010 roku. Specjalizuję się w pomocy prawnej na rzecz osób fizycznych w zakresie spraw spadkowych, spraw rodzinnych, spraw nieletnich oraz spraw zadłużeniowych. Świadczyłem pomoc prawną na rzecz ponad 1 500 Klientów, występowałem przed sądami w ponad 3 000 rozpraw sądowych i posiedzeń sądowych oraz udzieliłem kilku tysięcy porad prawnych. Brałem również aktywny udział w negocjacjach prowadzonych z przeciwnikami procesowymi, ich pełnomocnikami, a także wierzycielami i firmami windykacyjnymi.
Zapraszam do kontaktu:
Tel: 512 567 580
E-mail: przemyslaw.kopko@adwokatura.pl