W wielu sprawach spadkowych pojawia się pytanie: czy testament sporządzony przez osobę leczoną psychiatrycznie jest automatycznie nieważny? Odpowiedź brzmi: nie. Samo rozpoznanie choroby psychicznej nie wystarcza do podważenia ważności testamentu. Liczy się bowiem konkretny stan psychiczny testatora w chwili jego sporządzenia.
Testament a choroba psychiczna – co mówi prawo?
Zgodnie z art. 945 § 1 pkt 1 KC, testament jest nieważny, jeśli testator w chwili jego sporządzenia był w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Nie chodzi więc o samą diagnozę, lecz o realny wpływ tej diagnozy (i jej objawów) na zdolność rozumienia skutków własnych działań.
Przykład: osoba z rozpoznaną schizofrenią, ale pozostająca w remisji i funkcjonująca społecznie, może sporządzić ważny testament – o ile w chwili jego sporządzenia działała z rozeznaniem.
Lucidum intervallum – przebłysk jasności umysłu
Polskie orzecznictwo przyjmuje istnienie tzw. lucidum intervallum – okresów, w których nawet osoba cierpiąca na poważne zaburzenia psychiczne funkcjonuje logicznie, stabilnie i w sposób świadomy. W takim stanie może skutecznie wyrażać wolę – również w formie testamentu.
Dlatego też w sprawach o nieważność testamentu sąd bada:
- czy testator był w fazie aktywnej choroby,
- czy przyjmował leki stabilizujące stan psychiczny,
- czy jego funkcjonowanie w danym okresie było spójne i logiczne,
- czy świadkowie obserwowali zmiany zachowania, nielogiczność, dezorientację.
Orzecznictwo potwierdza: leczenie psychiatryczne ≠ nieważność
W sprawie I ACa 491/15 Sąd Apelacyjny w Białymstoku podkreślił, że nawet osoba ubezwłasnowolniona może mieć zdolność do ważnego testowania, jeśli działa w stanie świadomym. Kluczowa jest ocena konkretnego momentu – a nie etykieta chorobowa.
FAQ
Czy wystarczy zaświadczenie, że testator leczył się psychiatrycznie?
Nie. Potrzebna jest opinia biegłego oceniająca stan psychiczny w chwili sporządzenia testamentu.
Czy osoba z chorobą psychiczną może sporządzić testament?
Tak – o ile w chwili sporządzenia była świadoma, rozumiała skutki i działała swobodnie.
Co to jest lucidum intervallum?
To stan przejściowej jasności umysłu u osoby chorej psychicznie – może w nim skutecznie testować.
Zawód adwokata wykonuję od 2010 roku. Specjalizuję się w pomocy prawnej na rzecz osób fizycznych w zakresie spraw spadkowych, spraw rodzinnych, spraw nieletnich oraz spraw zadłużeniowych. Świadczyłem pomoc prawną na rzecz ponad 1 500 Klientów, występowałem przed sądami w ponad 3 000 rozpraw sądowych i posiedzeń sądowych oraz udzieliłem kilku tysięcy porad prawnych. Brałem również aktywny udział w negocjacjach prowadzonych z przeciwnikami procesowymi, ich pełnomocnikami, a także wierzycielami i firmami windykacyjnymi.
Zapraszam do kontaktu:
Tel: 512 567 580
E-mail: przemyslaw.kopko@adwokatura.pl